Siz har kuni idish yuvasiz, plitani artasiz, polni supurasiz — lekin professional kliner kelsa, uning oldida katta ish fronti bo‘ladi. Sababi — oshxonada ko‘z ilg‘amaydigan o‘nlab zonalar bor: axlat vedrosining qopqog‘i, ziruklarning ichi, muzlatgich rezinkalari, rakovina ramkasi. Bu joylar hayot qilishga xalaqit bermaydi, lekin aynan u yerda yog‘, chang, bakteriya va hid to‘planadi. 166 Cleaning jamoasi Toshkentda 9 yil ishlash davomida xo‘jayinlar unutadigan 15 nuqtani aniqladi. Ushbu maqolada — har bir zona, nega muhim va uni 3–10 daqiqada qanday tozalash.
1. Vytajka filtrlari
Plita ustidagi to‘r filtrlar har bir ovqat pishirishdan yog‘ yig‘adi. Olti oyda ular qalin yopishqoq qobiqqa aylanadi: havo o‘tmaydi, tortish tushadi, hidlar chiqmaydi. Bakteriya va mog‘or ham o‘shayerda.
Qanday tozalash: filtrlarni chiqarib oling, issiq suvga soda va idish yuvish vositasi qo‘shib 1–2 soat ivitib qo‘ying. Eski cho‘tka bilan yuving, quriting, joyiga qo‘ying. 2–3 oyda bir marta. Uglerod filtri — almashtiriladi, tozalanmaydi.
2. Duxovkaning ichki devorlari
Ko‘pchilik faqat eshik shishasi va protivenni yuvadi. Yon va yuqori devorlar qolib ketadi. U yerda yig‘ilgan yog‘ har isitilganda kuyik hidi beradi.
Arzon usul: sodani suv bilan pastaga aylantirib devorlarga qo‘ying, 4–8 soat qoldiring (kecha yotganda qulay). Ertalab nam gubka bilan artib oling. Eski qatlam uchun — maxsus duxovka vositalari, qo‘lqop va ochiq derazada.
3. Muzlatgich rezinkalari
Eshikdagi germetik rezinka — «toza» muzlatgichda mog‘or eng ko‘p boshlanadigan joy. Burmalar orasida konsenrat, non ushoqlari, sous tomchilari yig‘iladi. U yerda namlik, qorong‘ilik — zamburug‘ uchun ideal.
Paxta tayoqcha yoki eski tish cho‘tkasi bilan sirka eritmasi (1:1) da. Barcha burmalarga e’tibor bering, ayniqsa eshikning pastki qismiga. Quruq arting. 2 oyda bir marta majburiy.
4. Mikroto‘lqinli pechning pastki plastinkasi
Siz plastinkani yuqoridan artasiz, joyiga qo‘yasiz. Lekin uning pastki qismida va roliklarda yog‘ va tomchi sho‘rva yig‘iladi. Yarim yilda — yopishqoq qo‘ng‘ir qatlam, har isitilganda hid beradi.
Plastinka va rolik halqasini issiq suv va idish vositasiga soling. 5 daqiqa. Ichki yuzani sirka eritmasi bilan arting yoki limon bo‘lagi va suv solingan kosachani 3 daqiqa qo‘yib ko‘ring — bug‘ kirni yumshatadi.
5. Tortma ziruklari
Tortmalarning ichki mexanizmlari yillar davomida tozalanmaydi. Chang + ushoqlar + moy — ziruklar qiyin yuradi, g‘irchillaydi.
Tortmani chiqaring, ziruklarni changyutgichdan o‘tkazing, iliq suv va vosita bilan arting. Kerak bo‘lsa 1–2 tomchi silikon moy quying (faqat silikon).
6. Tosterdagi ushoqlar
Toster — oshxonadagi kichik yong‘in xavfi. Ichidagi non ushoqlari kuyib, hid beradi.
Elektrdan uzing, pastdagi lotokni chiqaring va to‘kib tashlang. Tosterni rakovina ustida aylantirib qoqib turing. Ichini suv bilan yuvmang — elektronika.
7. Idish yuvish mashinasi filtri
Pastki kromisla ostidagi filtr — idishlardan yuvilgan hammasini yig‘adi. Bir necha oyda — yoqimsiz hidli dumaloq. Mashina yaxshi yuvmaydi, hid chiqadi.
Filtrni burab chiqaring (yo‘riqnomaga qarang), kran ostida yuving, cho‘tka bilan arting. Oyda bir marta.
1331 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling — bepul, 24/7 ishlaymiz.
8. Axlat vedrosining qopqog‘i va halqasi
Axlat vedrosi — «kir joy» hisoblanadi, shuning uchun yuvilmaydi. Halqa va qopqog‘ida ovqat tomchilari, paketdan sizgan suyuqliklar yig‘iladi. Bu oshxonada turg‘un hidning manbai.
Har safar paket almashtirganda halqani va qopqog‘ni nam latta bilan arting. 1–2 haftada bir marta butun vedroni dushda yuving.
9. Tugmalar, eshik tutqichlari, kranlar
Ovqat pishirish jarayonida biz bu yuzalarga kir qo‘llar bilan o‘nlab marta tegamiz. Ular ustiga yog‘, sous tushadi.
- Oshxona tugmalari.
- Oshxona shkaflari tutqichlari (ayniqsa plita yonidagi).
- Muzlatgich, duxovka, mikroto‘lqin tutqichlari.
- Smesitel ventillari.
- Sovun va idish vositasi dozatorlari.
Haftada bir marta dezinfektsiyalovchi sprey bilan.
10. Oshxona shkaflarining tepasi
Gartitur tepasi shiftga yaqin bo‘lsa, u yerda yog‘ va chang aralashmasi yig‘iladi. Bir yilda — qo‘ng‘ir qatlam. Stul oling, qo‘lqop kiying, artib oling. 3–6 oyda bir marta. Keyingi safar oson bo‘lishi uchun — tepaga gazeta yoki plyonka qo‘ying.
11. Gubka va cho‘tka saqlagichi
Oshxonadagi eng bakterial joy. Pastida suv yig‘iladi, iliq, vosita qoldiqlari — mog‘or o‘sishi uchun ideal.
Haftada bir marta saqlagichni issiq suv va xlor bilan yuving yoki posudomoyka ga soling. Gubkani 2 haftada bir marta almashtiring yoki mikroto‘lqinda 2 daqiqa qaynating (ho‘l bo‘lsa!).
12. Rakovina ostidagi joy
Rakovina ostida vositalar, vedro, quvurlar. U yerda doim konsenrat va vaqti-vaqti bilan sizish. Pol va devorlar — kir qatlami bilan. 2–3 oyda bir marta barchasini chiqaring, changyutgichdan o‘tkazing, nam latta bilan arting. Namlik topsangiz — quvur tuzilmalarini tekshiring.
13. Plastik axlat idishining ichki yuzasi
Tashqi yuza oddiy tozalanadi, ichki yuza unitiladi. 2 haftada bir marta — dushda.
14. Choynak ichki yuzasi
Oq yoki qo‘ng‘ir qobiq — qattiq Toshkent suvidan tuzlar. Oyda bir marta: to‘liq choynakka 2 osh qoshiq limon kislotasi yoki 150 ml sirka quying, qaynating, 30 daqiqa qoldiring, toza suv bilan 2–3 marta yuving.
15. Plita va muzlatgich ortidagi joy
Plita bilan devor orasidagi tor tirqish — u yerga hamma narsa tushadi. 3 oyda bir marta: plitani ehtiyotkorlik bilan suring, tor nasadkali changyutgich bilan tozalang, devor va plita yonini nam latta bilan arting. Muzlatgich ortida — radiator panjarasi, uning tozalanishi kompressor resursini uzaytiradi.
Brigadir maslahati: 15 zona to‘liq tsiklda 2–3 soat oladi. Haftada bittadan qilsangiz, bir oyda oshxona to‘liq yangilanadi.
Amaliyotga qanday kiritish
- Hafta 1: vytajka, duxovka, mikroto‘lqin.
- Hafta 2: muzlatgich rezinkalari, posudomoyka filtri, toster, choynak.
- Hafta 3: tortma ziruklari, shkaf tepalari, tugmalar, tutqichlar.
- Hafta 4: axlat vedrosi, gubka saqlagichi, rakovina osti, plita va muzlatgich orti.
Qachon klinerni chaqirish kerak
15 zona bir yildan ortiq qaralmagan bo‘lsa — professional bosh tozalash 2–3 dam olish kunini tejaydi. Oshxonaning bosh tozalashi 4–6 soat va 2–3 kliner, sanoat vositalari va parogenerator bilan. Katta oilaviy voqea oldidan — to‘y, qarindoshlar kelishi — bu ayniqsa foydali.
Tez-tez so‘raladigan savollar
Ovqat kam pishirsak, vytajka filtrini qanchalik tez-tez yuvish kerak?
3–4 oyda bir marta kifoya. Har kuni ko‘p moy bilan — oyda bir marta.
Mikroto‘lqinni limon bilan qizdirish xavfsizmi?
Ha, bir bo‘lak limon va suv 3 daqiqa — xavfsiz va samarali.
Muzlatgichdan ketmaydigan hid bilan nima qilish kerak?
Barcha polkalarni chiqarib, soda bilan arting. Bo‘sh muzlatgichga bir sutka ochiq soda, keyin bir sutka yanchilgan qahva qo‘ying.
Vytajkani posudomoyka da yuvish mumkinmi?
Metall to‘r filtrlar — ha, pastki savatga.
Oshxona gubkasini qanchalik tez-tez almashtirish kerak?
Ideal — haftada bir marta. Maksimum — 2 haftada.
O‘n besh zona — ko‘p tuyulsa ham, har biri 10 daqiqadan kam vaqt oladi, lekin birgalikda ular oshxonangizdagi hidni va muzlatgichdagi mog‘orni aniqlab beradi. Agar oshxona juda e’tiborsiz qoldirilgan bo‘lsa — qiynalmang. 1331 qisqa raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. 166 Cleaning brigadasi qulay vaqtda keladi va bir kunda chuqur tozalash tsiklini yakunlaydi. Qo‘ng‘iroq O‘zbekistonning har qanday operatoridan bepul.